Wat u in dit artikel kunt vinden:

Introductie Mobiel Internetten
Wat is Mobiel Internetten?
Welke snelheden halen de verschillende netwerken?
Wat is WAP?
Snelheid WAP
Wat is het verschil tussen WAP en GPRS?

GPRS
Wat is GPRS?
Hoe werkt GPRS?
Wat is er nodig voor GPRS?
Welke operators boden als eerste GPRS aan?
Moet ik ook beveiligingsmaatregelen treffen met GPRS?
Wat is EDGE?

UMTS
Wat is UMTS?
Wat kan ik ermee?
Hoe werkt UMTS?
Hoe zijn vergunningen voor UMTS verleend?
Hoe was de veiling voor UMTS in Nederland?
Gezondheid en UMTS: de meest gehoorde misverstanden over UMTS

Tijdlijn Mobiel Internet
Een terugblik: stand van zaken in 2002
Hoe was de situatie in 2003?
De introductie van UMTS in 2004
De UMTS plannen van operators in 2005
Wat is HSDPA?
2006: van UMTS naar HSDPA
2007: einde oude diensten, uitbreiding nieuwe mogelijkheden
Vergelijkbare technologieën
Verwachtingen mobiel internet voor de toekomst

---------------------------------------------

Introductie Mobiel Internetten

Wat is Mobiel Internetten?
Mobiel Internetten betekent overal en altijd online zijn. Via een laptop, PDA of mobiele telefoon. Zakelijk gezien natuurlijk een ideale oplossing voor mensen die weinig op kantoor zijn, maar door de sterk dalende tarieven ook steeds toegankelijker voor consumenten.

Welke snelheden halen de verschillende netwerken?
Globaal gezien is de snelheid van de netwerken als volgt (tussen haakjes de verzendduur van een foto van 400 KB):
- GSM: 9,6 Kb/s (5 minuten en 30 seconden)
- GPRS: 52 Kb/s (1 minuut)
- EDGE: 240 Kb/s (13 seconden)
- UMTS: 384 Kb/s (8 seconden)
- HSDPA: 1,8 Mbit/s (2 seconden)

Een kanttekening bij bovenstaande snelheden is overigens op zijn plaats. De snelheden zijn theoretisch en kunnen in de praktijk door verschillende oorzaken afwijken.

Een andere mogelijkheid van “mobiel internetten” wordt geboden door WiFi-netwerken. WiFi is eigenlijk een vreemde eend in de bijt. Het zijn draadloze breedbandnetwerken die alleen dekking bieden in de omgeving (vaak enkele tientallen meters) van zogenaamde hotspots. Dit kunnen bijvoorbeeld restaurants, hotels, benzinestations, bibliotheken en NS-stations zijn. Gebruikers kunnen tegen betaling (en op sommige plaatsen gratis) inloggen. De snelheid van WiFi kan enorm variëren, vaak ligt deze tussen 100 tot 1000 Kb/s.

Wat is WAP?
WAP staat voor Wireless Application Protocol. WAP is een internationale standaardmethode voor het aanbieden van internetdiensten via de GSM-telefoon. WAP werkt op het GSM-netwerk en dus ook op via GPRS. Formeel slaat de term WAP op het protocol waarmee mobiele telefoons met het netwerk communiceren. Het aanbieden van content gaat via het HTTP-protocol en normale webservers, met als enige verschil dat de pagina's in WML of XHTML Mobile Profile zijn opgemaakt in plaats van HTML. In de praktijk wordt de term WAP voornamelijk gebruikt voor WML-pagina's.

Snelheid WAP
Er wordt gebruik gemaakt van een standaard 9.6 Kb/s GSM-circuitgeschakelde dataverbinding, dit is de maximale verbindingssnelheid over GSM. Genoemde snelheid komt neer op zo'n 1000 tekens per seconde. WAP was in het begin niet populair door een gebrek aan mogelijkheden en de trage verbinding. Door de mogelijkheden via het snellere GPRS en de introductie van WAP-diensten door bijvoorbeeld KPN met M-Info, Vodafone met Live! en T-Mobile (T-zones) werd WAP meer geaccepteerd.

Wat is het verschil tussen WAP en GPRS?
WAP (Wireless Application Protocol) en GPRS zijn heel verschillende zaken. Het enige wat ze gemeen hebben is het feit dat data via mobiele telefoons ontvangen wordt. WAP is een protocol waarover internetpagina's van een WAP gateway naar de mobiele telefoon worden verzonden. WAP-pagina's kunnen zowel verzonden worden over GPRS als over GSM-data. GPRS is de datadrager en WAP de data zelf.

---------------------------------------------

GPRS

Wat is GPRS?
GPRS staat voor General Packet Radio Service. GPRS kan gezien worden als een opstapje naar UMTS, UMTS is de derde generatie mobiele telefonie (3G). GPRS wordt ook wel "de tweeënhalve generatie" genoemd. Het is een techniek in het GSM-netwerk die het mogelijk maakt meer en sneller informatie te verzenden en ontvangen dan tot nu mogelijk was met GSM-telefoons.  Om GPRS te kunnen gebruiken, heeft men een GPRS-toestel nodig. Inmiddels is vrijwel elke mobiele telefoon geschikt voor het gebruik van GPRS.

Hoe werkt GPRS?
Met GPRS wordt de informatie niet in één keer over het netwerk gestuurd maar in stukjes. Hierdoor is het mogelijk om via een mobiele telefoon gemakkelijk informatie uit te wisselen. Daarmee wordt mobiel internetten, bijvoorbeeld voor het checken van  e-mail en het snel verzenden van foto's mogelijk. GPRS is dus een techniek om pakketschakelen mogelijk te maken in het GSM-netwerk, waarbij de informatie in stukjes gehakt wordt. Elk pakketje reist afzonderlijk door het netwerk. Pakketjes van verschillende afzenders gaan over dezelfde transmissielijn. Om als leek een beetje van deze materie te kunnen begrijpen, moet men ook weten dat de tegenhanger van pakketschakelen circuitschakelen is. Hierbij wordt eerst een verbinding met bepaalde capaciteit opgebouwd, vervolgens staat die verbinding exclusief ter beschikking van de abonnee. Circuitschakelen is voor spraakverkeer de beste oplossing. In het huidige GSM-netwerk wordt dit dan ook gebruikt.

Wat is er nodig voor GPRS?
Om duidelijk te maken wat er moet gebeuren door de mobiele operator om GPRS mogelijk te maken, moet men iets afweten van de huidige GSM-infrastructuur. Zonder al te zeer in technische details te treden, komt het er in het kort  op neer dat een GSM-netwerk uit 2 hoofddelen bestaat:
De radio-infrastructuur, bestaande uit een groot aantal zenders/ontvangers met bijbehorende besturingsapparatuur.
De schakelinfrastructuur, gebaseerd op circuitschakelen bestaande uit een aantal centrales en databases. Wanneer men via een GSM-terminal toegang wil tot het internet belt men in op een access server, die via het vaste net bereikbaar is. Voor GPRS moeten er parallel aan de circuitgeschakelde centrales ook pakketgeschakelde centrales worden geplaatst.
GPRS maakt dus gebruik van hetzelfde radionetwerk als het huidige GSM-netwerk. Wel is in de bestaande GSM-infrastructuur  een softwareaanpassing noodzakelijk  om GPRS te laten werken.

Welke operators boden als eerste GPRS aan?
Tegenwoordig bieden alle operators GPRS of sneller mobiel internet aan. Ze zijn er in deze volgorde mee begonnen:

Vodafone introduceerde op 18 april 2001 Vodafone Corporate GPRS Access. Hiermee was Vodafone de eerste GSM-operator in Nederland met een landelijk dekkende GPRS-dienst voor de zakelijke markt.
KPN bood GPRS eerst alleen aan voor de zakelijke markt, veel later ook voor consumenten.
Telfort (later O2, daarna weer Telfort) was op 3 december 2001 de eerste GPRS aanbieder voor de niet-zakelijke gebruiker.
Ben (tegenwoordig T-Mobile) volgde een dag later.
Dutchtone (later Orange) is als laatste operator gestart eind december 2002.

Moet ik ook beveiligingsmaatregelen treffen met GPRS?
Als u mailt of surft over het internet, hebt u een open verbinding met het internet. U kunt dus te maken krijgen met ongewenst en onopgemerkt dataverkeer en zelfs inbraak. Gebruik dus software die uw verbinding  beschermt. Bij GPRS betaalt u immers voor alle dataverkeer dat u verzendt en ontvangt, dus ook voor het ongewenste en niet opgemerkte dataverkeer.
Als men GPRS gebruikt in combinatie met een laptop, zijn er verschillende beschermings-softwarepakketten te koop of te downloaden via internet. Het installeren van deze software is afhankelijk van uw besturingssysteem en van de software. Raadpleeg hiervoor de handleiding. Verder wordt aangeraden  om de GPRS-verbinding niet onnodig open te laten staan.

Wat is EDGE?
EDGE staat voor Enhanced Data rates for GSM Environment of Enhanced GPRS (EGPRS). EDGE is een techniek die mobiel internet net iets sneller maakt dan internet via GPRS en in de buurt komt van internet via UMTS. Alleen Telfort heeft enkele jaren EDGE aangeboden aan haar klanten, terwijl de andere operators op dat moment bezig waren met het installeren van UMTS. Bij EDGE was de installatie van andere zendmasten niet nodig waardoor er met een aantal relatief simpele aanpassingen het gehele Telfort GPRS netwerk opgewaardeerd kon worden. EDGE opereert namelijk op dezelfde GSM frequenties als GPRS. Inmiddels heeft KPN echter al een landelijk dekkend UMTS netwerk en na hun overname van Telfort zijn ze in 2007 definitief gestopt met het aanbieden van EDGE.

---------------------------------------------

UMTS

Wat is UMTS?
UMTS staat voor: Universal Mobile Telecommunication System. UMTS is een derde generatie draadloos systeem voor mobiele communicatie en een verbeterde variant  van het GSM/GPRS-netwerk. Door de toepassing van deze techniek kunnen meer gegevens per seconde worden verstuurd. UMTS is ruim zes keer sneller dan ISDN (384 Kbs). UMTS wordt ook wel 3G (derde generatie) genoemd.

Eén van de verschillen tussen GSM en UMTS zit hem in de frequentie van het netwerk. In Europa werkt GSM op de 900 MHz en 1800 MHz frequenties, UMTS zit daarentegen op 2100 MHz. Hoewel de techniek in het buitenland ook op andere frequenties werkt, zijn hiervoor wel andere zendmasten nodig. Het is volgens  Antennebureau de verwachting dat met de introductie van UMTS, GSM op termijn als techniek zal verdwijnen. Hierdoor zullen ook de 14.600 GSM antenne-installaties uiteindelijk verdwijnen. Een andere mogelijkheid is dat het GSM netwerk blijft bestaan ter ondersteuning van het UMTS netwerk, aangezien UMTS telefoons ook in staat zijn om gebruik te maken van GSM frequenties.

Wat kan ik ermee?
Met UMTS is een snellere verbinding van dataverkeer via de mobiele telefoon mogelijk. Hierdoor is streaming audio en video mogelijk, zodat er via de mobiel naar online radiostations geluisterd kan worden, live naar tv kan worden gekeken of naar filmpjes van sites als Youtube. Bovendien is het downloaden van internetpagina's een stuk sneller, zodat internetten via de mobiel een serieus alternatief wordt voor internetten via een PC. UMTS is immers al een stuk sneller dan de eerste inbelverbindingen van eind jaren negentig. 
 
Hoe werkt UMTS?
UMTS is één van de nieuwe standaarden voor de derde generatie mobiele telecommunicatie (3G) die bekend staan onder de verzamelnaam IMT-2000. (International Mobile Telecommunication 2000) De IMT-2000 standaarden zijn tot stand gekomen onder toezicht van de ITU, een VN-organisatie die afspraken maakt over de toepassing van het radiospectrum. Om er zeker van te zijn dat de volgende mobiele systemen door heel Europa gebruikt kunnen worden, hebben de EU landen afgesproken dat ieder land in ieder geval voor 1 vergunning het gebruik van de UMTS standaard verplicht stelt.
 
UMTS gebruikt een andere techniek dan GSM. Daarom kan een GSM-toestel niet worden gebruikt voor de UMTS-diensten. Omgekeerd wordt er wel voor gezorgd dat een UMTS-toestel gebruik kan maken van een GSM-net. Dat is met name van belang voor die gebieden waar nog geen UMTS-dekking is.

Het belangrijkste voordeel van UMTS ten opzichte van de datamogelijkheden via GSM en GPRS is de hogere overdrachtsnelheid: er kan meer data per seconde worden doorgegeven. De gebruiker merkt dit doordat bestanden, webpagina's e.d. sneller op zijn scherm verschijnen.

Ook worden door de hogere snelheden nieuwe diensten mogelijk waarvoor GSM en GPRS niet genoeg bandbreedte bieden. De nieuwe diensten liggen bijvoorbeeld op het gebied van verkoopprocessen die sneller verlopen doordat on-line klantinformatie beschikbaar komt vanuit bedrijfsapplicaties en verkopers hierdoor efficiënter met hun tijd om kunnen gaan. Klanten kunnen zodoende sneller en accurater geholpen worden.

Partijen als Nokia, Ericsson, Alcatel, Vodafone, KPN en Philips namen in Nederland het voortouw bij de ontwikkeling van nieuwe mobiele randapparatuur en diensten. Zo ontwikkelde KPN-Research in samenwerking met Nokia EasyGuide: een handige UMTS-dienst voor toeristen in een vreemde stad.

Hoe zijn vergunningen voor UMTS verleend?
Mobiele systemen zoals UMTS en GSM maken gebruik van radiofrequenties waarvoor een vergunning verplicht is. In internationaal verband zijn frequenties aangewezen voor UMTS. De binnen Nederland toegewezen frequenties zijn over vijf vergunningen verdeeld. De vergunninghouder moest aan een aantal voorwaarden voldoen. Zo moest uiterlijk 1-1-2003 begonnen zijn met het aanbieden van diensten, al hoefde dat niet in het hele land.
Uiterlijk 1-1-2007 moesten alle plaatsen >25.000 inwoners van dekking zijn voorzien. Daarnaast moest langs alle hoofdwegen dekking worden geboden en de luchthavens van dekking worden voorzien. De vergunningen lopen t/m 2016. Daarna vallen de frequenties terug aan de overheid, die ze opnieuw kan verdelen.

In Europa werden twee verschillende verdelingsmechanismen voor de vergunningen gehanteerd:

• een veiling: een open, transparant en objectief middel, aldus het Ministerie van Verkeer en Waterstaat. Landen als Engeland, Nederland, Duitsland en België verleenden de vergunningen op deze manier.
• de beauty contest: de ondernemingsplannen van de marktpartijen werden door een groep deskundigen beoordeeld. Degene die het beste ondernemingsplan had, kreeg de vergunning. Frankrijk werkte via deze methode.

Hoe was de veiling van UMTS in Nederland?
Op 24 juli 2000 werd de veiling in Nederland beëindigd. Van de zes deelnemende partijen hebben de volgende operators één van de vijf vergunningen verworven:
 
*Kavel A: Libertel N.V. fl. 1.573.000.000
*Kavel B: KPN Mobile the Netherlands fl. 1.567.000.000
*Kavel C: Dutchtone Multimedia B.V. fl. 960.000.000
*Kavel D: Telfort Holding N.V. fl. 947.600.000
*Kavel E: 3G Blue B.V. fl. 870.400.000
 
In totaal heeft de veiling dus ruim vijf miljard gulden opgebracht, terwijl de verwachte opbrengst op twintig miljard geschat was. In het Verenigd Koninkrijk heeft de bieding op de eerste UMTS-veilingen alle verwachtingen overtroffen: bijna 40 miljard euro werd geboden op 5 licenties, ruim 4 x zoveel als verwacht!

Gezondheid en UMTS: de meest gehoorde misverstanden over UMTS
Antennebureau, een overheidsloket voor informatie, heeft in mei 2007 de meest gehoorde misverstanden over UMTS op een rijtje gezet. Hier (pdf) kunt u ze lezen. 

Op de webpagina van het Nationaal Platform Stralingsrisico vindt u informatie en voorlichting over gezondheidsrisico's. 

In oktober 2007 heeft MoNet, een samenwerkingsverband van KPN, Orange, T-Mobile en Vodafone een nieuwe website gelanceerd onder de naam UMTS-info.nl. De startpagina biedt gerubriceerde links naar informatie over allerlei aspecten van UMTS en is bedoeld voor mensen die meer achtergrondinformatie wensen over UMTS-antennes, de techniek, gezondheid en maatschappelijk nut van mobiele communicatie in het algemeen. 
Volgens StopUMTS bewijst de nieuwe startpagina de burger geen goede dienst. Het zou eenzijdige propaganda van de netwerkoperators zijn. 

Blootstelling aan de elektromagnetische velden veroorzaakt door mobiele telefoons en antennes staat nog steeds in de belangstelling. Voortdurend verschijnen nieuwe wetenschappelijke publicaties over dit onderwerp. Op 15 november 2007 komt de Gezondheidsraad tot de voorlopige conclusie dat tot nu toe geen oorzakelijk verband tussen gezondheidsproblemen en blootstelling aan de elektromagnetische velden afkomstig van mobiele telefoons of basisstations voor mobiele telefonie is aangetoond (elektromagnetische velden en gezondheid pdf) .

---------------------------------------------

Tijdlijn Mobiel Internet

Een terugblik: stand van zaken in 2002
UMTS is inmiddels realiteit. Japan lanceerde 's werelds eerste commerciële netwerk in 2001. Verschillende pilots zijn operationeel  in the Isle of Man, Monaco en in andere Europese gebieden. Ongeveer 200 operators wereldwijd geven hun klanten al een voorproefje van snellere data services met de zogenaamde "2.5G" systemen gebaseerd op  GPRS technologie - een logische opstap naar UMTS. Veel mobiele aanbieders zijn ook van plan de zogenaamde EDGE technologie te ontwikkelen om daarmee de snelheid en capaciteit van mobiele diensten uit te breiden. De eerste UMTS handset modellen worden gepresenteerd, meestal met ingebouwde camera's. De meeste modellen zijn zogeheten 'multi-band en multi-mode', die gebruikers in staat stellen gemakkelijk te switchen tussen UMTS, GPRS and GSM. In Nederland heeft Alcatel in november 2002 een '3G Reality Centre' geopend in Rijswijk, waar getoond wordt wat er nu al mogelijk is met UMTS.  Het testcentrum is het eerste volledige werkende UMTS-centrum in de Benelux. Eerder opende Alcatel al dergelijke centra in Kuala Lumpur, Lissabon, Malmö, Parijs, Shanghai en Taipei. In de testomgeving kan men videotelefonie gesprekken voeren, websurfen, downloaden van bestanden (een mp3 van 1,27 MB in 29 seconden) en probleemloos videostreams bekijken.

In Nederland begon Vodafone als eerste operator in april 2002 met de aanleg van haar UMTS-netwerk. In Amsterdam zijn de eerste zendmasten verrezen. Hierna volgen Rotterdam, Den Haag en Utrecht, zodat begin 2003 de eerste 3G-diensten kunnen starten. Bij de bouw van de nieuwe sites (zendmasten) zegt Vodafone zoveel mogelijk rekening te houden met de omgeving. Bij een goede UMTS-dekking moeten namelijk veel meer zendmasten geplaatst worden dan met GSM. Daarom wordt bijna altijd gekozen voor uitbreiding van bestaande sites, maar voor nieuwe opstelpunten belooft Vodafone eerst te zullen letten op het visuele aspect. Behalve in Nederland legt Vodafone ook UMTS aan in Duitsland, Italië, Portugal, Spanje, Groot-Brittannië, Zweden en Japan.

Hoe was de situatie in 2003? 
De overheid wil telecombedrijven de mogelijkheid geven aangeschafte UMTS-licenties (deels) door te verkopen. Men staat er althans niet negatief tegenover als het een positieve stimulans heeft voor het gebruik van UMTS. Bekeken wordt of er een wetswijziging nodig is voor het doorverkopen van (een deel) van UMTS-licenties. In 2002 heeft de overheid de telecomaanbieders toestemming gegeven om samen te werken bij de bouw van UMTS-netwerken. Ben en Dutchtone hebben van deze mogelijkheid gebruik gemaakt door een gezamenlijke UMTS-onderneming te starten, 'RANN' (Radio Access Network Nederland) genaamd. Het verzoek van een aantal telecombedrijven, waaronder KPN, om de looptijd van UMTS-licenties te verlengen, wordt echter niet ingewilligd. 
 
Overigens heeft de Britse mobiele telecomaanbieder mmO2 bekend gemaakt dat de introductie van UMTS-diensten uitgesteld is tot het tweede halfjaar van 2004. Het is naar eigen zeggen daartoe genoodzaakt door de prijsverlagingen die de Britse telecomtoezichthouder heeft opgelegd aan aanbieders van mobiele telefonie. De eerste week van maart 2003 start telecombedrijf Hutchinson 3G wel met mobiel breedband in Engeland. Hierdoor is dit land het tweede land in Europa dat  een operationeel UMTS-netwerk in de lucht heeft. In september 2002 ging de Oostenrijkse operator Mobilkom met UMTS van start. In het tweede kwartaal van 2003 neemt Vodafone haar UMTS-netwerk in Duitsland  in gebruik, waardoor Duitsland hiermee het derde land in Europa is. KPN komt in de tweede helft van dit jaar ook met een UMTS-test in Den Haag. Het is de bedoeling dat in 2004 UMTS in heel Nederland mogelijk is. KPN investeert de komende twee jaar ongeveer 1,4 miljard euro in de derde generatie mobiele telefonie. Daarvan gaat overigens 1,1 miljard naar Duitsland.

De introductie van UMTS in 2004
Vodafone introduceert in februari als eerste mobiele operator in Nederland UMTS voor laptopgebruikers voor de zakelijke markt. Enkele maanden later komt Vodafone met UMTS voor consumenten via Vodafone live!. Zodoende kunnen Vodafone klanten op hun mobiele telefoon kijken naar live televisie, filmtrailers en muziek- en sportclips. 'Bereikbaar wordt bekijkbaar' noemt Vodafone het.  Het dekkingsgebied is vooralsnog beperkt tot de randstedelijke gebieden en de grote steden. Waar nog geen UMTS dekking is, wordt automatisch overgeschakeld op het GPRS-netwerk.  Wegens de toename in het datagebruik van haar klanten heeft de aanbieder de zakelijke UMTS diensten in juli 33% procent goedkoper gemaakt. Een extra grote Data Voorraad van 200 MB kost €100,-  per maand.

In juli biedt KPN  UMTS-diensten aan voor de zakelijke markt. In het begin is de dienst voor 30% van de bevolking beschikbaar. Ook bij KPN geldt dat wanneer de laptop of mobiele telefoon geen UMTS-signaal opvangt, er automatisch overgeschakeld wordt naar het GPRS-netwerk. KPN biedt UMTS aan tegen een flatfee abonnement rond de 75 euro per maand. Bij flatfee betaal je een vast bedrag per maand, ongeacht het gebruik. UMTS van KPN is nu alleen beschikbaar op de KPN Mobile Card. Later zullen er ook handsets verschijnen met UMTS mogelijkheden.

In augustus bereidt KPN een rechtzaak voor. Het telecombedrijf wil namelijk een deel van het belastinggeld terugkrijgen dat in 2000 is neergeteld voor zijn UMTS-licentie.  Volgens KPN is de betaalde BTW aftrekbaar over de 711 miljoen euro die vier jaar geleden is betaald voor de licentie. Het zou dan gaan om ongeveer 120 miljoen euro. Anderhalf jaar geleden kondigde het telecombedrijf al aan dat het de BTW terugwilde. 

Vodafone biedt in september meer dan de helft van de Nederlandse bevolking UMTS dekking aan. Met een dekkingspercentage van 55% zorgt het Vodafone UMTS netwerk  ervoor dat grotere steden, industrieterreinen, snelwegen en spoorwegen in Nederland met elkaar verbonden worden. Voor april 2005 wordt het aantal Nederlandse steden met Vodafone UMTS dekking verdubbeld. Wat mobiele toestellen betreft wordt   UMTS aangeboden op de Samsung Z105. Het UMTS-Forum laat weten dat op 22 september 2004 de mijlpaal van 10 miljoen 3G/UMTS klanten wereldwijd is bereikt.

Vodafone klanten die gebruik maken van de UMTS datakaart voor de laptop of van Vodafone live! met UMTS kunnen deze diensten ook gebruiken in 10 landen in Europa en Azië: in Spanje, Italië, Duitsland, Engeland, Portugal, Zweden, Griekenland, Japan, België (Proximus) en Frankrijk (SFR).  Als er geen UMTS dekking is, schakelt het Vodafone netwerk automatisch over naar GPRS, waardoor men via het GPRS netwerk in bijna 50 landen in Europa, Azië en Amerika gebruik kan maken van diensten zoals Vodafone live!, de Blackberry en de insteekkaart voor de laptop.

KPN introduceert in de herfst van 2004 zijn eerste UMTS diensten voor consumenten. Na de introductie van de Mobile Connect Card voor laptop gebruikers  brengt KPN nu het eerste i-mode toestel met UMTS op de markt, de Z1010 van Sony Ericsson.

T-Mobile en Orange maken bekend dat ze een nieuwe onafhankelijke strategie willen volgen bij de uitrol van UMTS in Nederland. In 2002 richtten beide operators de joint venture RANN (Radio Access Network Nederland) op met de bedoeling om zo gezamenlijk sneller en efficiënter een UMTS netwerk in Nederland op te bouwen. Nieuwe technische ontwikkelingen maken deze samenwerking echter niet langer noodzakelijk. Beide ondernemingen zijn daardoor in staat om de opbouw van hun UMTS netwerken in Nederland onafhankelijk sneller en efficiënter af te ronden. In december 2004 maakt Orange bekend met apparatuur van Alcatel het UMTS-netwerk aan te leggen.

Telfort, die eerder dit jaar de plannen voor de derde generatie mobiele telefonie in de ijskast zette, heeft deze er weer uitgehaald, zo is in december bekendgemaakt. De invoering van snel mobiel breedband van Telfort vindt stapsgewijs plaats met verschillende technieken. Totdat het volledige netwerk UMTS geschikt is, maakt Telfort gebruik van EDGE. Vanaf 2005 zal met de uitrol van een UMTS-netwerk in de Randstad en andere stedelijke hotspots gestart worden. Voor de aanleg van het netwerk is gekozen voor het Chinese bedrijf Huawei.

De UMTS-plannen van de operators in 2005

Vodafone heeft de grootste dekking met UMTS, zo'n 60% van de bevolking. Als eerste introduceerde het onder meer videobellen en tv via UMTS. In 2006 wil Vodafone HSDPA op het netwerk installeren.
KPN gaat vanaf 2006 haar UMTS-netwerk geschikt maken voor HSDPA. Waarschijnlijk brengt de grootste mobiele aanbieder dan ook televisie op het mobieltje.
Telfort zet vooral in op EDGE. In april lanceert het bedrijf Telfort Breedband. Omdat het laat begint met de uitrol van UMTS, heeft het wel het voordeel dat de apparatuur direct geschikt is voor HSDPA.
T-Mobile biedt in Nederland nog geen UMTS aan, maar is wel bezig met de aanleg van het netwerk, waar half november een HSDPA test mee wordt gestart. Ook in Duitsland wordt al HSDPA geïnstalleerd.
Orange heeft nog geen UMTS-aanbod in Nederland, maar werkt net als T-Mobile wel aan de uitrol van het netwerk.

             
Wat is HSDPA?
Zoals GPRS en EDGE een verbetering waren van de data snelheden op het GSM netwerk, zo is HSDPA een verbetering van het UMTS netwerk. Het staat voor High-Speed Downlink Packet Access en is onderdeel van de HSPA familie. HSDPA is onder te verdelen in verschillende categorieën, die elk weer verschillende snelheden hebben. Toen T-Mobile in 2006 als eerste HSDPA in Nederland introduceerde waren snelheden tot 1,8 Mbit/s mogelijk. Deze snelheden kunnen dan later nog een keer verdubbeld worden, tot er op termijn snelheden van 14,4 Mbit/s mogelijk zijn. Sinds 2007 zijn er al veel telefoons op de markt gekomen die geschikt zijn voor HSDPA, uiteindelijk zullen de meeste 3G (UMTS) toestellen ook HSDPA ondersteunen. Naast HSDPA bestaat er ook zoiets als HSUPA, een techniek die snellere upload van data mogelijk maakt.

2006: van UMTS naar HSDPA
T-Mobile was de eerste aanbieder die in staat was HSDPA aan haar klanten aan te bieden, ze begonnen hiermee in het voorjaar van 2006. Hiermee was het voor zakelijke klanten mogelijk om tegen betaling van een vast bedrag onbeperkt te internetten via HSDPA, met een snelheid van 1,8 Mb/s. Daardoor is er een betaalbare en praktische oplossing gekomen voor laptopgebruikers die onderweg graag gebruik willen maken van snel internet. Bovendien zijn de datalimieten ruimer dan voorheen, meestal is er dan sprake van een Fair Use Policy waarbij er een aantal GB per maand verbruikt mogen worden. Deze producten van T-Mobile waren echter tot en met 2007 enkel aan zakelijke klanten voorbehouden, consumenten die met een mobiele telefoon of PDA wilden internetten moesten genoegen nemen met een lagere snelheid.

In het najaar van 2006 begonnen ook Vodafone en KPN met het aanbieden van snel mobiel internet via HSDPA, aanvankelijk ook alleen voor zakelijke gebruikers. Bovendien was de dekking beperkt tot de randstad, maar deze werd al snel uitgebreid naar de rest van Nederland. Zo had KPN eind 2006 de HSDPA upgrade al op het gehele UMTS netwerk uitgevoerd, waarna de dekking verder werd vergroot in 2007.

2007: einde oude diensten, uitbreiding nieuwe mogelijkheden
Een paar opvallende ontwikkelingen in 2007 hadden niet zozeer te maken met de nieuwe technieken, maar meer met het ontmantelen van oudere systemen. Zo verdween EDGE, de snellere upgrade van GPRS, halverwege 2007. Alleen Telfort bood deze techniek aan, maar nadat KPN dit bedrijf had overgenomen werd hier de stekker uit getrokken. Immers, KPN beschikte al over een UMTS netwerk dat vrijwel landelijk beschikbaar was en waar inmiddels via HSDPA snel op gesurft kon worden. KPN stopte in 2007 eveneens met iets anders: i-mode, het mobiele portaal waarvan de verwachtingen enkele jaren eerder nog zo hoog gespannen waren, werd min of meer opgegeven. Hoewel bestaande klanten nog wel gebruik konden blijven maken van de dienst, werd er niet meer voor geadverteerd. Inmiddels was het mobiele internet landschap ook flink veranderd: in de beginjaren gebruikten de mobiele internetters nog voornamelijk het portaal van hun provider. Soms was dit noodgedwongen, omdat de rest van het internet af werd geschermd. Naarmate de snelheid van de verbindingen toenam en de mobieltjes beter in staat waren om websites weer te geven zoals ze waren ontworpen, nam de behoefte naar een internet ervaring zoals mensen deze van een normale computer gewend waren ook toe. 

Een andere reactie hierop was de prijsverlaging van het mobiele internet en de mogelijkheid voor particulieren om gebruik te maken van de hogere snelheden van HSDPA. Zo verlaagde Vodafone haar tarieven op de valreep van 2007, en bood het al eerder in het jaar net als Orange streaming televisie op de mobiele telefoon aan. Hierbij was het mogelijk om tegen een beperkt vast bedrag per maand live naar verschillende tv-zenders te kijken via UMTS. 

Zijn er ook vergelijkbare technologieën beschikbaar?
Naast de UMTS techniek zijn er ook andere mogelijkheden voor mobiel internetten met een hoge snelheid. Zo is het bij veel mobieltjes al mogelijk om gebruik te maken van draadloos internet via WiFi. Het nadeel hiervan is echter dat er buiten het beperkte bereik van hotspots geen bereik is. De 'opvolger' van WiFi is  Worldwide Interoperability for Microwave Acces (WiMax). De verwachting was dat WiMax vanaf 2006  geïntroduceerd zou worden. Die verwachting is niet uitgekomen. Kenners beweren dat de eerste notebooks die geschikt zijn voor WiMax in 2007 op de markt komen. In Nederland wordt nog slechts met WiMax geëxperimenteerd. Het grootste verschil met WiFi zoals we dat nu kennen zit  in het bereik. Met WiMax is het mogelijk om tot 50 kilometer van de antenne vandaan te internetten. Ook is een directe zichtlijn niet nodig. Bedrijven als Nokia en Fujitsu zijn al druk bezig met de voorbereidingen, en hebben zich aangesloten bij het WIMAX forum.  Met een theoretische doorvoersnelheid van 72 Mbit per seconde is WiMax als draadloze concurrent voor ADSL en Kabel een serieuze mogelijkheid. Een andere interessante techniek is Ultra Wideband (UWB), waarmee zelfs snelheden tot 1 gigabit per seconde mogelijk zijn.

Verwachtingen mobiel internet voor de toekomst
Aan het begin van 2008 bleek dat de trend binnen mobiel internet in de richting ging van internet via ADSL of de kabel. Zo werd de dekking uitgebreid, gingen de snelheden omhoog, de prijzen omlaag en werden de databundels een stuk ruimer. De populariteit van internet op de mobiel nam flink toe, evenals dat van internet op de laptop. Het is inmiddels ook mogelijk om op een normale vaste computer gebruik te maken van internet via HSDPA, hoewel de prijs/snelheid verhouding nog wel een stuk lager is dan bij ADSL of kabel. Toch lijkt het erop dat dit wel gaat verbeteren. De snelheid van HSDPA kan nog een aantal maal verdubbelen, van 1,8 Mbp/s, naar 3,6 Mbp/s, 7,2 Mbp/s en uiteindelijk naar 14,4 Mbp/s. Op nog langere termijn is het wachten op Evolved HSPA (ook bekend als HSPA+) met snelheden tot 42 Mbp/s. Hiermee komt het verschil tussen 'mobiel' internet en 'vast' internet meer en meer te vervagen, totdat deze uiteindelijk in elkaar over zullen gaan.